تبلیغات
عربی - نکات ترجمه متون عربی (قسمت اول)

لغت عربی لغت اسلام است و اسلام از همه است.

نکات ترجمه متون عربی (قسمت اول)

نویسنده :maryam moghise
تاریخ:دوشنبه 21 آذر 1390-07:19 ق.ظ

با توجه به اهمیت ترجمه در درس عربی، بر آن شدم تا نکات کلیدی ترجمه را جمع آوری نموده و جهت استفاده ی شما عزیزان در وبلاگ قرار دهم امیدوارم که این مطالب راهگشایی باشد جهت هرچه بهتر شدن روش ترجمه ی شما دوستان عزیز.

 

1) در ترجمه ی اسم توجه به عدد آن ( مفرد ؛ مثنی ؛ جمع ) ضروری است.
لی مِسطرةٌ وَقلمان ِوکُتُبٌ
یک خط کش و دو قلم و تعدادی کتاب دارم

2) در ترجمه ی اسم نکره از « ی » و یا « یک » استفاده می کنیم.
اشتریتُ کتاباً
یک کتاب خریدم  ( کتابی خریدم ).

3) در ترجمه ی ضمایر؛شناخت « صیغه؛متصل و منفصل بودن و حالت اعرابی آن ها » ضروری می باشد.
اَنتم تَکتبونَ واجباتکم :
شما تکالیفتان را می نویسید

انتم : منفصل مرفوع جمع مذکرمخاطب
« و» در تکتبون : متصل مرفوع جمع مذکر مخاطب
کم : متصل مجرور جمع مذکر مخاطب

4) صفت مثنی و جمع به صورت مفرد ترجمه می شود ( صفت در زبان فارسی به صورت مفرد ترجمه می شود اگر چه در زبان عربی مفرد نباشد ) .
مثنی : رَجلانِ قویانِ ( دو مرد قوی )

جمع : رجالٌ اَقویاء ( مردان قوی )
التِّلمیذتان ِالمجتهدتانِ ( دو دانش آموز کوشا )
التلامیذُ المجتهدونَ ( دانش آموزان کوشا )

5) اگر اسمی هم مضاف الیه وهم صفت گرفته باشد در ترجمه فارسی بدین گونه عمل می کنیم.
عربی                 اسم(موصوف) + مضاف الیه + صفت
                        عبادُ اللهِ الصالحونَ / غابات مازندرانَ ألخضراء مِن أجمَلِ ألمناطِق فی ایران
فارسی               اسم(موصوف) + صفت + مضاف الیه
                        بندگان شایسته ی خدا / جنگلهای سبز مازندرن از زیباترین مناطق ایران است

6) صفت مونث عاقل به صورت مذکر ترجمه می شود.
النِّساء المُحترمات. ( زن های محترم )

7) گاهی بر حسب نیاز « فعل ها » را به صورت « صفت » ترجمه می کنیم.
قالَ اللهُ عزَّ وَجَلَّ . ( خداوند عزیز و بزرگ فرمود )
الله تعالی  ( خداوند متعال )

8) معمولاً کلمه « کل » ؛ با اسم مفرد (هر) و با اسم جمع (همه) ترجمه می شود؛ واگر تنوین داشته باشد
( هر یک ) معنی می شود.
کل = مفرد                                             کلُّ طالبٍ ( هر دانش آموزی )
کلّ = جمع                                             کلُّ طلابٍ ( همه ی دانش آموزان )
کل همراه تنوین                                      کلٌ یَقولُ ( هر یک می گوید )

9) در پایان جمله های اسمیّه که فعلی ذکر نشده است از صیغه های مختلف فعل ربطی « است » استفاده
می کنیم.
مفرد                 اَلعِلمُ نافعٌ .    دانش سودمند است
مثنی                هما رفیقا الاطفالِ.     آن دو دوست کودکان هستند
جمع                الشُّهداءُ اَحیاء .         شهیدان زنده هستند

10) خبر مفرد (کلمه)؛نه جمله در صورتی که مثنی و جمع باشد معمولاً به صورت مفرد ترجمه می شود.
اَلمُومنونَ صادقونَ فی حَیاتِهِم .        مومنان در زندگی خود راستگو هستند.


11) اسم اشاره ی مثنی و جمع اگر به همراه اسم دارای « ال » بیاید مفرد ترجمه می شود و هر گاه بدون« ال »
باشد ؛ اسم اشاره طبق صیغه خود ترجمه می شود.
همراه (ال)
هذان الطالبانِ مُجتهدانِ .               هولاءِ الطلابُ ؛ مجتهدونَ
                این دانش آموزان ؛کوشا هستند.
بدون (ال)
هذان طالبانِ مُجتهدان .                هولاء طلابٌ ؛ مجتهدونَ
               اینها؛دانش آموزان کوشا هستند.


12) اسم فاعل بصورت صفت فاعلی و اسم مفعول به صورت صفت مفعولی ترجمه می شود(یعنی از پسوند های
صفت فاعلی « نده- ا » و صفت مفعولی « شدن » استفاده می کنیم).
اسم فاعل                        ناِصرٌ: یاری کننده       مُنذِرٌ: بیم دهنده
اسم مفعول                      مَنصورٌ: یاری شده      مُحترَمٌ: احترام شده


13) در ترجمه جمله ی اسمیه شناخت دو رکن آن «مبتدا و خبر» بسیار لازم و مهم است.
شَبابُنا اَلمُسلِمُونَ اَلَّذینَ نَفخَرُ بِهم سَجَّلوا فی التّاریخِ بُطولاتٍ رائعةً

مبتدا       شباب:جوانان
خبر       سجّلوا:ثبت کردند
جوانان مسلمان ما که به آنها افتخار می کنیم قهرمانی های جالبی در تاریخ ثبت کردند.

14) در ترجمه جمله اسمیّه که خبر آن مقدم از نوع جار و مجرور یا ظرف شده از فعل ( دارد ؛ داشت ) و
مشتقات آن استفاده می کنیم؛(به عبارت دیگر حرف « لـ » با فعل ( کان ) و بدون آن « داشتن » ترجمه
می شود.)
لـ  بدون فعل کان
یا لَیتَ لَنا ثَروَةَ قارونَ                                          لی مَکتبهٌ صغیرةٌ
ای کاش ثروت قارون را داشتیم .                           کتابخانه کوچکی دارم
لـ + کان                     کان لی کتابٌ                     کتابی داشتم.
         
15) در ترجمه ی اسم مبالغه از قید « بسیار؛ پر؛... » استفاده می کنیم؛ مثال : هُوَ غَفّار= او بسیار آمرزنده است
استفاده از قید: بسیار            غَفّار : بسیار بخشنده
استفاده از قید: پر                ضَحّاک پر خنده
 
16) اسم تفضیل همراه « من »صفت تفضیلی (تر) و بدون « من »صفت عالی (ترین) ترجمه می شود.
همراه مِن           هُوَ اَشجَعُ مِنکَ . ( او از تو شجاع تر است )
                       ألَیسَ فی ألمَجلِسِ أکبرُ مِنکَ .( آیا در مجلس بزرگتر از تو نیست )
بدون مِن            أحسن کتاب .( بهترین کتاب )
                       هُوَ اَشجَعُ النّاسِ . ( او شجاع ترین مردم است )

17) اسـم های موصـول خاص « الـذی و التـی ؛ ألّـذینَ و أللاتی » پس از اسـم هایی که دارای « الـ » هستنـد به معنـی « که » می باشد و درغیر این صورت « کسی که و کسانی که »
پس از اسم دارای « الـ »                  اَلاِنسانُ الّذی یَجتَهِدُ یَنجَحُ

                                         انسانی که تلاش میکند موفق میشود
بدون اسم دارای « الـ »                    الّذی یَجتَهِدُ فَهُوَ یَنجَحُ
                                         کسی که تلاش می کند پس او موفق میشود.
ذَهَبتُ اِلَی اَلمَسجِدِ الَّذیِ قُربَ مَدرَسَتَنا      به مسجدی که نزدیک مدرسه یمان بود؛رفتیم.
هُو َالَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الاَرضِ         او کسی است که آسمان و زمین را آفرید.
ألتلامیذُ ألَّذینَ یَجتَهِدونَ یَنجَحونَ            دانش آموزانی که تلاش می کنند موفق می شوند.
ألَّذینَ یَکنِزونَ ألذَهَبَ وَ ألفِضَّةَ              کسانی که طلا ونقره جمع می کنند.

18) بعضی مواقع اسم تفضیل همراه «الـ» می آید که در این صورت به عنوان صفت از اسم ما قبل خود مطابقت
می کند وبعضی مواقع حرف مِن وبعد از آن حذف می شود(مفضل علیه).

همراه الـ             اَلطِفلُ ألاَکبر             بچّه ی بزرگتر
بدون الـ              بَل توثرون ألحَیاةَ ألدنیا وَألآخِرَةُ خَیرٌ وَ أبقیَ        

                       زندگی دنیا را بر می گزینند در حالی که آخرت بهتر وباقی ماندنی تر

19) در جمله اسمیّه مبتدا اکثراً معرفه وخبرمفرد اکثراً نکره می شود ولی نمونه ها یی وجود دارد که حکایت از
حصر خبر در مبتدا می کند؛ به عبارت دیگر می خواهیم نشان دهیم که ویژگی منحصر به فرد مبتدا این گونه
است که دراین صورت خبر با « الـ » می آید.
هُوَ السَّمیعُ العَلیم
اَللهُ الصَّمَدُ
هُوَ الغَنیُ الحَمیدُ
کلمات السمیع ؛ الصمد و الغنی و الحمید ویژگی منحصر به فرد مبتدا ی خود هستند.

20) ضمایر منفصل منصوبی که در اول جمله به کار می روند در ترجمه آنها کلماتی از قبیل « تنها ؛ فقط و...» را
اضافه می کنیم .
مانند : اِیّاکَ
اِیاّکَ نَعبُدُ              تنها ( فقط ) تو را عبادت میکنیم.

21) در ترجمه ضمیر فصل ( ضمیری که میان مبتدا و خبر معرفه بکار می رود ) از تعابیری چون:« تنها ؛ همان ؛  
آن است که ؛ چنین است و...» استفاده می کنیم.
مانند : هُم                           اولئکَ هُم اَلمُفلِحُونَ             تنها آنها رستگار هستند.

22) گاهی با ادوات استفهام به عباراتی برخورد می کنیم که دربردارنده سوالی نیست که در پی جوابی باشد
بلکه معانی و مفاهیم دیگری را در نظر دارد .
استفهام انکاری : مفهوم جمله حکایت از نفی یا نهی می کند.
اَ تَامُرُونَ النّاسَ بِا لبِرِّ و َتَنسَونَ اَنفُسَکُم
آیا مردم را به نیکی امر می کنید در حالیکه خودتان را فراموش میکنید.
استفهام تقریری : به منظور ا قرارگرفتن از مخاطب و اثبات موضوع است.
اَلَم تَعلَم اَنَّ اَللهَ یَعلَمُ ما فِی السَّماءِ وَ الاَرضِ
آیا ندانستی که خدا آنچه ر در آسمان و زمین است می داند.

23) معدود 3 تا 10 جمع می باشد ولی به صورت مفرد ترجمه می شود بطور کلی در زبان فارسی معدود فقط به
حالت مفرد ترجمه می شود.
خَمسَة کُتُبٍ: پنج کتاب
اثنتا عَشَرةَ تلمیذ ة : دوازده دانش آموز
کتب جمع هست ولی مفرد ترجمه می شود.
تلمیذه مفرد هست و مفرد هم ترجمه می شود.

24) در ترجمه فعل؛ دانستن « زمان؛صیغه؛لازم و متعدی ؛ معلوم و مجهول » بودن آن بسیار ضروری است.
مثلا: فعل نَجلِسُ
بدانیم « مضارع ؛متکلم مع الغیر؛لازم و معلوم » می باشد.

یا أیّها ألنبیُّ جاهِد ألکُفّارَ وَ ألمُنافِقینَ             ای پیامبر با کفار ومنافقین مبارزه کن.
امر ثلاثی مزید مخاطب معلوم
جاهَدَ اُویسٌ فی مَعرَکَة صِفِّین                    اویس در جنگ صفین مبارزه کرد
ماضی ثلاثی مزید غائب معلوم
نَزَلَ ألمَطَرُ.                باران نازل شد.
ماضی ثلاثی مجرد غائب معلوم
أنزَلَ أللهُ ألمَطَرَ.            خداوند باران را نازل کرد.
ماضی ثلاثی مزید غائب معلوم
أقرَاُ ألقُرآنَ کُلَّ صَباحٍ            هر صبح قرآن می خوانم.
مضارع متکلم وحده ثلاثی مجرد معلوم
یُقرَاُ ألقرآنُ کلَّ صَباحٍ.          هر صبح قرآن خوانده می شود.

مضارع غائب ثلاثی مجرد مجهول

25) در جمله ی فعلیّه باید فاعل جمله را شناسایی کرد.
دَخَلَ فی قاعَة المَدرَسَةِ عَدَد ٌمِن اَلاَساتِذَةِ
تعدادی از استادان وارد سالن مدرسه شدند.
فاعل: عدد

26) در بسیاری از موارد شکل افعال مانند هم می باشد و تنها حرکات آن نوع فعل را مشخص می کند.
آمَنوا : ایمان آوردند              فعل ماضی
آمِنوا : ایمان آورید               فعل امر

27) فعل درابتدای جمله با فاعل مثنی و جمع؛ مفرد بکار می رود ؛ ولی به صورت جمع ترجمه می شود. ( به عبارت دیگر هرگاه فاعل اسم ظاهر باشد فعل همیشه مفرد می آید واگر فاعل مثنی یا جمع باشد فعل به صورت جمع ترجمه می شود.)
رَجَعَ الفَلاحانِ مِن اَلمَزرَعَةِ           دو کشاورز از مزرعه بر گشتند
کَتَبَ الطّلابُ                دانش آموزان نوشتند

28) « عند » اگر ظرف مکان باشد به معنی ( نزد ) و اگر ظرف زمان باشد به معنی ( به هنگام ؛ وقت ) ترجمه
می شود ؛ و گاهی معادل فعل « داشتن » معنی می شود.
عِند : ظرف مکان باشد
الکتابُ عِندَ الطالبِ             کتاب نزد دانش آموز است.
عِند : ظرف زمان باشد
نذهَبُ الی المَسجِدِ عنِدَ الغُرُوبِ         به هنگام غروب به مسجد می رویم.
عِند : معمولا در جمله اسمیّه هر گاه خبر مقدم باشد به معنی : داشتن
کانَ عِندی کِتابٌ قیَمٌ           کتاب ارزشمندی داشتم .

عِـنـــدی کُرّاسَةٌ                جزوه ای دارم .

29) گاهی ظرف « هُناکَ » ( آنجا ) به معنی « هست ؛ وجود دارد » ترجمه می شود.
هناک آمالٌ کثیرةٌ حَولَ نَجاحِ المُسلمینَ
آرزوهای زیادی پیرامون موفقیت مسلمانان وجود دارد.
هناک ِکتابٌ عَلیَ الکُرسی
کتابی روی صندلی هست. (وجود دارد)

30) جمله ی بعد از اسم نکره « وصفیّه » است وباید اسم نکره را توصیف کند و در ترجمه آن حرف « که »
درابتدای جمله ی وصفیه افزوده می شود و سپس جمله بنابر الگوهای زیر ترجمه می شود.
قراتُ کِتاباً قد رَاَیتَهُ فی الجامِعَةِ              کتابی را خواندم که در دانشگاه آنرا دیده بودم
کتابا:اسم نکره
قدرایته:جمله وصفی
ماضی+ ماضی (قرات + قد رایته)        ماضی بعید یا ماضی ساده
سمِعتُ نِداءًیَدعونِی الی الصِّدقِ              ندائی را شنیدم که مرا به صداقت فرا می خواند.
نداء:اسم نکره
یدعونی:جمله وصفی
ماضی + مضارع (سمعت + یدعونی)     ماضی استمراری        
اُفَتِشُ عَن کِتابٍ یُساعِدُنی فِی التَّرجِمةِ       دنبال کتابی می گردم که مرا در ترجمه کمک کند.
کتاب:اسم نکره
یساعدنی:جمله وصفی
مضارع + مضارع (افتش + یساعدنی)   مضارع التزامی
شارَکَ ألطُلّلابُ فی نَدوَةٍ یَدرُسونَ أسالیبَ ألتَرجَمَة  

دانشجویان درجلسه ای شرکت کردندکه روشهای ترجمه رامی خواندند.

ألطُلّلابُ : صاحب حال
یَدرُسونَ أسالیبَ ألتَرجَمَة : جمله ی حالیه

31) گاهی مصدر را می توان به صورت فعل ترجمه کردو بالعکس فعل مضارع را با حرف نا صبه « ان »مصدر
ترجمه کنیم .
قَصَدتُ اَلرُّجُوعَ الی الَبیتِ               خواستم به خانه برگردم.
الرّجوع :مصدر است ولی فعل ترجمه می شود

اُحِبُّ َان اَدرُسَ(الدّراسة)        درس خواندن را دوست دارم.
اَدرُسُ :فعل است ولی با « ان » مصدر ترجمه می شود

32) فعل مضارع بعد از ادوات نا صبه « ان ؛ کی ؛ لکی ؛ حتی ؛ ل » ( که ؛ تا ؛ تا اینکه ؛ برای اینکه ) غالبا
به صورت مضارع التزامی ترجمه می شود.
اِجتَهِدی اَیَّتُها الطّالِبَةُ کَی تَبلُغی هَدَفَکَ          ای دانش آموز تلاش کن تابه هدفت برسی
کی تبلغی : مضارع التزامی

33) حرف « لم » مضارع را به ماضی منفی یا ماضی ساده منفی تبدیل می کند.
قالَت الَاعرابُ:آمَنَّا قُل لَم تُومِنُوا وَلکن قُولُوا اَسلَمنا
اعراب گفتند:ایمان آوردیم؛بگو ایمان نیاوردید(نیاورده اید)ولی بگویید اسلام آوردیم
لَم یَتَکاسَلنَ: مَا تَکاسَلنَ          تنبلی نکردند ( تنبلی نکرده اند )

34) حرف « لما » مضارع را به ماضی نقلی منفی تبدیل می کند و اگر همراه فعل ماضی بیاید (هنگامی که ؛
وقتی که ) ترجمه می شود که در این صورت اسم است.
لمّا + مضارع = (ماضی نقلی منفی)            لمّا یَفهَم : هنوز نفهمیده است
لمّا یَکتُب الطالبُ واجِبَهُ        هنوز دانش آموز تکلیفش را ننوشته است
لمّا + ماضی =(به معنی وقتی که؛هنگامی که)     

لمّا رَاَیَ البُستانَ           وقتی که باغ را دید.

35) حرف « لن » معنی مضارع را به منفی مستقبل تبدیل می کند و فعل مضارع با « س ؛ سوف » مستقبل
ترجمه می شود؛و در ترجمه آن باید (خواهد) و مشتقات آن را ذکر نمود.
لَن + مضارع = منفی مستقبل
لَن تنالوا الِبرَّحَتّی تُنفِقُوا مِمّا تُحِبّونَ
به نیکی نخواهید رسید تا اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید

لَن یَذهبَ (مضارع منصوب) : نخواهد رفت
س/سوف + مضارع = مستقبل
و سَیَعَلَمُ الّذینَ ظَلَمُوا اَیَّ مُنقَلِبٍ یَنقَلِبُونَ
و کسانی که ستم کردند خواهند دانست که چه سان سرنگون می شوند



نوع مطلب : کارگاه ترجمه 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot pain by toes
پنجشنبه 15 تیر 1396 11:52 ب.ظ
Glad to be one of the visitants on this awesome
web site :D.
plaza.rakuten.co.jp
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:44 ق.ظ
It's going to be end of mine day, however before finish I am reading
this impressive piece of writing to improve my knowledge.
manicure
دوشنبه 14 فروردین 1396 09:21 ق.ظ
Today, I went to the beachfront with my children. I found a sea shell and gave
it to my 4 year old daughter and said "You can hear the ocean if you put this to your ear." She put the shell to her ear and screamed.

There was a hermit crab inside and it pinched her ear.
She never wants to go back! LoL I know this is completely off topic but I
had to tell someone!
طلبه
شنبه 30 خرداد 1394 10:01 ق.ظ
سلام
ممنونم
استفاده کردم
یاعلی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر